Napisao: Dr Ognjen Vukadin, 10. odeljenje Instituta za ortopedsko hirurške bolesti “Banjica” Beograd

Artroskopija je hirurška procedura  tokom koje se unutrašnjost zgloba pregleda pomoću optičkog instrumenta povezanog sa  kamerom.  Na taj način moguće je ponekad i lečenje oštećenja zglobnih elemenata. Prednost artroskopske hirurgije u odnosu na klasičnu hiruršku metodu pristupa – artrotomiju, je u tome što je manje invazivna, tokom postupka se nanosi manja šteta vezivnom tkivu, obezbedjuje bolju vidljivost unutrašnjosti zgloba i brže je vreme oporavka nakon intervencije što je posebno značajno kod sportista.

Pri radu se koriste manji hirurški instrumenti koji se uvode u zglob kroz jedan ili više dodatnih rezova.

Pri artroskopskom pregledu ortopedski hirurg pravi mali rez na koži pacijenta kroz koji potom uvodi optički instrument (artroskop) koji sadrži sistem sočiva i osvetljenja za uvećanje i osvetljavanje slike struktura iz unutrašnjosti zgloba. Slika se prenosi optičkim vlaknima do male kamere koja je povezana sa monitorom na kome hirurg posmatra unutrašnjost zgloba tokom pregleda ili terapijskog postupka.

Na taj način može se videti u kakvom je stanju zglobna hrskavica, ligamenti, kapsula i druge zglobne strukture i doneti odluka o daljem lečenju.

Dijagnoza zglobnih povreda postavlja se na osnovu pažljive anamneze (razgovora sa pacijentom), kliničkog pregleda i obično, radiografskog pregleda. Ponekad mogu biti neophodne i dodatne procedure kao što je magnetna rezonanca (MRI) ili kompjuterizovana tomografija (CT).

Dijagnoza postavljena tokom artroskopije može biti pouzdanija nego nakon otvorene hirurške procedure ili radiografskog ispitivanja.

Artroskopki se mogu pregledati gotovi svi zglobovi u telu. Danas su u širokoj primeni artroskopije kolena, ramena, ručnog i skočnog zgloba a u nešto manjoj i kuka, lakta i malih zglobova.

Artroskopije se koriste u dijagnostici i lečenju zapaljenskih stanja zgloba (sinovitis), akutnih i hroničnih povreda zgloba,

Artroskopija kolena

Artroskopijom kolena mogu se ustanoviti i lečiti sledeći poremećaji:

• prekidi ligamenata, meniskusa i tetiva

• zapaljenje sinovije kolena( sinovitis)

• zglobni prelomi

• slobodna zglobna tela sastavljena od hrskivice i kosti

• oštećenja zglobne hrskavice

Artroskopski izgled zdravog (levo) i rupturiranog meniskusa (desno)

Artroskopija ramena

Na ramenu artroskopija se koristi u lečenju nestabilnosti ramena (ponavljanih iščašenja), oštećenja tetiva u predelu ramena, oštećenja hrskavice i slobodnih zglobnih tela i lečenju bolnog ograničenja pokreta izazvanog suženjem prostora izmedju gornjeg okrajka nadlakatne kosti i akromioklavikularnog zgloba, takozvanog “impingement” sindroma.

Artroskopija lakta

Artroskopski se iz lakta mogu ukloniti slobodna zglobna tela ili odstraniti uvećana sinovija i oštećeni delovi zgloba.

Artroskopija ručnog zgloba

Artroskopija se može koristiti u lečenju sindroma karpalnog tunela, uklanjanju slobodnih zglobnih tela i pri lečenju zglobnih povreda.

Artroskopija kuka

Artroskopije kuka koriste se u uklanjanju slobodnih tela iz zgloba kuka, pri lečenju povreda labruma, hrskavice i pri postojanju bolnog uklještenja (“impingementa”) tkiva unutar zgloba.

Artroskopija skočnog zgloba

Koristi se u lečenju simptomatskog mekotkivnog uklještenja u zglobu, sinovitisa, koštanohrskavičavih lezija, stanjima nakon preloma u preelu skočnog zgloba i pri ukočenju skočnog zgloba.

Kako se izvodi artroskopija

Iako daleko manje invazivna u pogledu brzine oporavka od klasične “otvorene” hirurgije artroskopska hirurgija zahteva primenu anestetika i primenu posebne opreme u sterilnim uslovima hirurške sale. U zavisnosti od lokalne patologije i opšteg zdravstvenog stanja pacijenta primenjuje se lokalna, spinalna ili opšta onestezija.

Intervencija se obavlja kroz jedan ili više malih rezova (vel.oko 1cm). Jedan rez služi za uvodjenje artroskopa a eventualni ostali za uvodjenje hirurških instrumenata kojima se izvodi neophodna procedura.

Nakon artroskopske operacije mnogim pacijentima nije neophodno davati lekove protiv bola. Postoperativno je potrebno obično 2-3 previjanja do skidanja konaca sa malih rezova izmedju 10 i 14 dana nakon operacije. Fizikalni tretman zavisi od vrste intervencije koja je obavljena kao i vreme oporavka.

Koje su moguće komplikacije artroskopije

Komplikacije nakon artroskopija  su veoma retke, ali se javljaju . Od komplikacija treba navesti infekcije, tromboflebitise, otok tkiva, krvarenje, oštećenje krvnih sudova i nerava, lomljenje instrumenata ili implantata u zglobu. Medjutim, treba napomenuti da je učestalost svih komplikacija  u daleko ispod 1 procenta svih artroskopskih procedura.

Koliko je vreme oporavka nakon artroskopija

Za srastanje rezova potrebno je nekoliko dana. Zavoj se obično uklanja sledećeg dana nakon operacije i plasira se adhezivni flaster.

Iako su rezovi mali, a bol u zglobu minimalan, potrebno je obično nekoliko nedelja za maksimalni oporavak zgloba. U zavisnosti od zgloba na kome je učinjena intervencija i tipa intervencije primenjuje se specifičan program rehabilitacije u cilju ubrzanja oporavka i zaštite funkcije zgloba.

Obično je nakon manjih zahvata moguć povratak svakodnevnim životnim aktivnostima nakon nekoliko dana a sportskim tokom nekoliko nedelja. Mora se medjutim naglasiti da je brzina oporavka individualna za svakog pacijenta i da u mnogome zavisi od vrste povrede ili oboljenja, vrste izvedene intervencije kao i od opšteg zdravstvenog stanja pacijenta, nivoa aktivnosti i volje za ubrzanjem oporavka.