Karcinom prostate je jedno od najčešćih malignih oboljenja kod muškaraca u većini razvijenih zemalja. Nalazi se na trećem mestu po učestalosti svih malignih oboljenja, iza karcinoma dojke i pluća. U 80% slučajeva se javlja kod starijih muškaraca (preko 70 godina života).

Faktori rizika

Pojava karcinoma prostate je u značajnoj vezi sa godinama starosti, odnosno, retko se javlja pre pedesete godine života, a potom verovatnoća za oboljevanje od ove bolesti raste. Muškarci čiji otac ili brat već imaju karcinom prostate su u dvostruko većem riziku da i sami obole od ovog karcinoma. Familijarna povezanost uzrokovana je genetskim faktorima, ali i faktorima sredine. Ishrana bogata mastima kao i izloženost teškim metalima doprinose nastanku karcinoma prostate, a takođe, postoji i zavisnost od muških polnih hormona. S druge strane, pušenje, seksualna aktivnost, uzimanje alkohola i uslovi života ne mogu se dovesti u vezu s ovim oboljenjem. Takođe, nije utvrđena povezanost između benigne hipertrofije prostate i karcinoma prostate.

Prevencija

Smatra se da izbegavanje ishrane bogate životinjskim mastima smanjuje rizik za pojavu karcinoma prostate. Preporučuje se uzimanje većih količina voća, povrća i žitarica, posebno paradajza, lubenice i grejpfruta.

Prvi simptomi

Glavni simptomi karcinoma prostate su učestalo mokrenje (posebno noću), otežano otpočinjanje mokrenja, isprekidan mlaz, bol ili pečenje za vreme mokrenja, krv u mokraći, a može se javiti i bol u krstima i karlici. Ukoliko se karcinom prostate putem krvi proširi na kosti (metastaze), javlja se bol u zahvaćenim kostima.

Postavljanje dijagnoze

Prema preporuci Američkog društva za lečenje raka, kod muškaraca starijih od 40 godina u postavljanju dijagnoze karcinoma prostate obavezno se radi pregled prostate kroz završni deo debelog creva (digitalni rektalni pregled-DRP) i merenje nivoa prostata specifičnog antigena (PSA) u krvi jednom godišnje. Ukoliko nakon ova dva pregleda lekar posumnja na karcinom prostate, predlaže se pregled prostate ultrazvukom (TRUS) i uzimanje uzoraka tkiva prostate (biopsija). U cilju određivanja proširenosti bolesti primenjuju se i ultrazvučni pregled stomaka i karlice, skener ili magnetna rezonanca karlice, snimak pluća i kostiju (scinitgrafija skeleta). Postoje nejasnoće oko upotrebe PSA za rano otkrivanje raka prostate. PSA je specifičan za prostatu, ali ne i za karcinom. Benigna hipertrofija prostate može biti uzrok blago povišenog PSA.

Terapija (protokoli lečenja)

Na osnovu godina starosti, opšteg stanja obolelog, stepena uznapredovalosti i agresivnosti tumora, konzilijarno se donosi odluka o načinu lečenja pacijenata. Terapija može biti: hirurška, zračna terapija (radioterapija), hormonska, kombinovana, a retko i hemioterapijska. Kod nižih stadijuma bolesti lokalizovanih samo na prostatu i dobrim prognostičkim parametrima, sprovodi se lokalno lečenje - radikalna prostatektomija (uklanjanje prostate) ili radikalna radioterapija. Rezultati lokalne kontrole i preživljavanja sprovedeni ovim metodama lečenja su isti, dok se komplikacije nešto razlikuju. Hormonska terapija predstavlja vrlo korisnu metodu koja može biti primenjena uz druge načine lečenja (hirurgiju ili zračnu terapiju), a i samostalno kod kojih drugi pristupi nisu bili predviđeni. Cilj hormonskog lečenja je da se smanji lučenje muškog polnog hormona testosterona, jer isti direktno utiče na rast malignih ćelija karcinoma prostate. Primena hormona može da smanji tumor i uspori njegov rast. Hormonska metoda može biti medikamentozna (u vidu injekcija i tableta) ili hirurška, što podrazumeva kastraciju t.j. otklanjanje testisa. Zračna terapija ima značajnu ulogu u lečenju metastaza prostate u kostima.

Prognoza

Redovnim pregledima nakon 40 godine života omogućava se rano otkrivanje kacinoma prostate. Blagovremeno otkrivena bolest i adekvatno lečenje obezbeđuju izlečenje i dugo preživljavanje u velikom broju slučajeva što nije slučaj kod uznapredovalog oboljenja.

Preuzeto sa sajta Instituta za Onkologiju i radiologiju Srbije